Wat moet een aannemer weten over PFAS bij grondwateronttrekking?

Als aannemer moet je bij grondwateronttrekking rekening houden met PFAS wanneer je werkt op of nabij locaties met een verhoogd risico op PFAS-verontreiniging. Het onttrokken grondwater valt dan onder specifieke lozingsnormen en verwerkingsplichten die bepalen of je het water direct mag lozen, moet zuiveren, of moet afvoeren. Hieronder beantwoorden we de meest relevante vragen die je als aannemer tegenkomt bij grondwateronttrekking en PFAS.

Welke PFAS-normen gelden voor onttrokken grondwater?

Voor onttrokken grondwater met PFAS gelden in Nederland drempelwaarden die bepalen of het water als verontreinigd wordt beschouwd en hoe het verwerkt of geloosd mag worden. De normen zijn afhankelijk van de lozingsroute: lozing op oppervlaktewater, het riool, of de bodem kent telkens eigen grenswaarden, vastgesteld door het bevoegd gezag zoals het waterschap of de omgevingsdienst.

De meest gehanteerde stoffen zijn PFOS en PFOA, maar ook andere PFAS-verbindingen vallen onder de regelgeving. Het waterschap stelt in de lozingsvergunning of het maatwerkvoorschrift de maximale concentraties vast. Voor lozing op oppervlaktewater gelden doorgaans strenge limieten die aansluiten op de Kaderrichtlijn Water en de Europese drinkwaternormen. Lozing op het riool vereist afstemming met de rioolbeheerder en kan aanvullende zuivering vereisen.

Belangrijk om te weten: er bestaat geen vaste landelijke lozingsnorm die voor alle situaties geldt. De norm die voor jouw project van toepassing is, hangt af van de locatie, het ontvangende water, en de vergunning die je aanvraagt of al bezit. Vraag dit altijd vooraf op bij het bevoegd gezag.

Wanneer is een PFAS-onderzoek verplicht bij grondwateronttrekking?

Een PFAS-onderzoek bij grondwateronttrekking is verplicht wanneer er een reëel risico bestaat op PFAS-verontreiniging in de ondergrond, of wanneer het bevoegd gezag dit als voorwaarde stelt in de vergunning. In de praktijk geldt dit voor locaties nabij voormalige brandweerkazernes, vliegvelden, industrieterreinen, of gebieden waar blusschuim met PFAS is gebruikt.

Daarnaast verplicht de Omgevingswet in toenemende mate tot vooronderzoek wanneer grondwater wordt onttrokken voor bemaling bij bouwputten of grondverbeteringswerkzaamheden. Het waterschap kan bij de aanvraag van een watervergunning om een chemische analyse van het grondwater vragen, inclusief een PFAS-meting. Doe je dit niet, dan riskeer je dat de vergunning wordt geweigerd of dat je achteraf voor dure saneringskosten staat.

Als vuistregel geldt: voer bij twijfel altijd een oriënterend bodemonderzoek uit voordat je begint met onttrekken. Dit beschermt je als aannemer juridisch en voorkomt verrassingen tijdens de uitvoering.

Hoe wordt onttrokken grondwater met PFAS geloosd of verwerkt?

Onttrokken grondwater met PFAS mag in de meeste gevallen niet direct worden geloosd. Afhankelijk van de concentratie en de lozingsroute moet het water worden gezuiverd, afgevoerd naar een erkende verwerker, of behandeld via een mobiele zuiveringsinstallatie op locatie.

De meest gebruikte verwerkingsmethoden zijn:

• Actievekoolfiltratie: Effectief bij het verwijderen van PFAS-verbindingen uit grondwater. Veelgebruikt bij tijdelijke bemalingen op verontreinigde locaties.
• Ionenwisseling: Hogere zuiveringsgraad, geschikt bij sterk verhoogde PFAS-concentraties.
• Afvoer naar een erkende waterzuiveringsinstallatie: Bij kleine hoeveelheden of wanneer mobiele zuivering niet haalbaar is.
• Retournering in de bodem: Alleen toegestaan onder strikte voorwaarden en met toestemming van het bevoegd gezag.

Welke methode je inzet, bepaal je in overleg met de omgevingsdienst en het waterschap. Zorg dat de gekozen aanpak is vastgelegd in een verwerkingsplan dat onderdeel uitmaakt van de vergunningaanvraag.

Wat zijn de risico’s als een aannemer de PFAS-regels negeert?

Als je als aannemer de PFAS-regelgeving bij grondwateronttrekking negeert, riskeer je forse boetes, stillegging van het werk, en aansprakelijkheid voor saneringskosten. Toezichthouders zoals de omgevingsdienst en het waterschap controleren actief op naleving, zeker op locaties met een bekend PFAS-risico.

De concrete risico’s zijn:

• Bestuurlijke boetes: Lozing zonder vergunning of boven de norm kan leiden tot directe handhaving en hoge boetes.
• Stillegging van het project: Overtredingen kunnen leiden tot een bouwstop totdat de situatie is gesaneerd en de vergunning in orde is.
• Civielrechtelijke aansprakelijkheid: Als onttrokken water met PFAS schade veroorzaakt aan omliggende percelen of waterlopen, kun je als aannemer aansprakelijk worden gesteld voor de saneringskosten.
• Reputatieschade: Opdrachtgevers en gemeenten hechten steeds meer waarde aan milieucompliance. Overtredingen raken je positie in de markt.

De regelgeving rondom PFAS en grondwateronttrekking wordt in 2026 verder aangescherpt als gevolg van Europese richtlijnen. Wie nu de zaken niet op orde heeft, loopt straks een nog groter risico.

Hoe beperkt een aannemer PFAS-risico’s tijdens het grondwerk?

Je beperkt PFAS-risico’s tijdens grondwerk door vroeg in het project te investeren in onderzoek, vergunningen en een duidelijk verwerkingsplan voor het onttrokken grondwater. Voorbereiding is de meest effectieve manier om vertragingen en extra kosten te voorkomen.

Concrete stappen die je als aannemer neemt:

1. Voer een historisch vooronderzoek uit naar PFAS-bronnen op en rondom de locatie, nog voor de aanbesteding of start van de werkzaamheden.
2. Laat grondwater bemonsteren voordat je begint met onttrekken, zodat je de concentraties kent en de juiste verwerkingsstrategie kiest.
3. Vraag tijdig een watervergunning aan bij het waterschap en stem de lozingsroute af met de omgevingsdienst.
4. Zet een gecertificeerde zuiveringsinstallatie in wanneer de concentraties boven de lozingsnorm liggen.
5. Documenteer alles: monstername, analyseresultaten, lozingsgegevens en verwerkingsbonnen. Dit beschermt je bij controles en eventuele aansprakelijkheidsvragen.

Door PFAS bij grondwerk serieus te nemen als onderdeel van je projectvoorbereiding, voorkom je dat het een kostenpost wordt die je verrast tijdens de uitvoering.

Hoe wij helpen bij PFAS-verontreiniging in grondwater

Bij complexe situaties rondom PFAS en grondwateronttrekking is het nuttig om te werken met een aannemer die de combinatie van grondwerk en milieutechniek beheerst. Wij bieden daarvoor een complete aanpak:

• Inventarisatie van PFAS-risico’s op jouw locatie, afgestemd op de projectomstandigheden
• Begeleiding bij vergunningstrajecten voor grondwateronttrekking
• Inzet van gespecialiseerde zuiveringstechnieken voor verontreinigd grondwater
• Veilige afvoer en verwerking conform de geldende milieuregelgeving
• Volledige documentatie voor toezichthouders en opdrachtgevers

Onze grondwatersanering is specifiek gericht op situaties waarbij verontreinigd grondwater veilig en efficiënt moet worden behandeld. Neem contact met ons op om te bespreken wat we voor jouw project kunnen betekenen.